{"id":6534,"date":"2026-10-01T11:14:26","date_gmt":"2026-10-01T14:14:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/setembro-foi-mes-de-despedida-de-duas-personalidades-marcantes-na-trajetoria-de-djamila-ribeiro\/"},"modified":"2026-10-02T08:35:00","modified_gmt":"2026-10-02T11:35:00","slug":"zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/","title":{"rendered":"Septembre, mois d\u2019adieux \u00e0 deux personnalit\u00e9s marquantes du parcours de Djamila Ribeiro"},"content":{"rendered":"<p dir=\"ltr\"><em>Z\u00e9lia Amador de Deus et Amelinha Teles ont \u00e9t\u00e9 des mentors, des r\u00e9f\u00e9rences et des sources d\u2019affection dans la formation de la philosophe br\u00e9silienne<\/em><\/p>\n<p dir=\"ltr\">Septembre a \u00e9t\u00e9 un mois d\u2019adieux \u00e0 deux figures marquantes du parcours de Djamila Ribeiro : la professeure et militante pour les droits de la population noire Z\u00e9lia Amador de Deus et l\u2019\u00e9crivaine et militante des droits humains Amelinha Teles.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Le 8 septembre, Djamila a annonc\u00e9 sur Instagram la mort de Z\u00e9lia, professeure \u00e9m\u00e9rite de l\u2019Universidade Federal do Par\u00e1 (Universit\u00e9 f\u00e9d\u00e9rale du Par\u00e1, UFPA) et l\u2019une des fondatrices du Centro de Estudos e Defesa do Negro do Par\u00e1 (Centre d\u2019\u00e9tudes et de d\u00e9fense des Noirs du Par\u00e1, Cedenpa) :<\/p>\n<blockquote dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\">\u00ab Aujourd\u2019hui, notre ch\u00e8re Z\u00e9lia Amador de Deus est partie pour l\u2019Orun [le plan spirituel dans le candombl\u00e9], elle qui faisait la fiert\u00e9 du Par\u00e1 et du Br\u00e9sil. Professeure \u00e9m\u00e9rite de l\u2019UFPA, fondatrice du Cedenpa et responsable de la mise en \u0153uvre de politiques publiques essentielles pour les populations noires, autochtones et quilombolas [issues du marronnage]. Une r\u00e9f\u00e9rence incontournable. \u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p dir=\"ltr\">Le 15 septembre, elle a rendu hommage \u00e0 Amelinha, l\u2019une des fondatrices de l\u2019Uni\u00e3o de Mulheres de S\u00e3o Paulo (Union des femmes de S\u00e3o Paulo) :<\/p>\n<blockquote dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\">\u00ab Quand j\u2019ai appris sa disparition aujourd\u2019hui, j\u2019\u00e9tais dans un avion et je n\u2019ai pas pu retenir mes larmes. Amelinha Teles, qui a affront\u00e9 la dictature militaire, figure de r\u00e9f\u00e9rence du f\u00e9minisme, fondatrice de l\u2019Uni\u00e3o de Mulheres. Femme de lutte, elle a cr\u00e9\u00e9 le projet fondamental \u201cPromotoras Legais Populares\u201d [Animatrices juridiques populaires] et a consacr\u00e9 sa vie \u00e0 la d\u00e9fense des femmes et de la d\u00e9mocratie. \u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<h4 dir=\"ltr\">Z\u00e9lia Amador de Deus et les chemins ouverts par Exu<\/h4>\n<p dir=\"ltr\">Z\u00e9lia est n\u00e9e sur le territoire quilombola de Mangueiras, sur l\u2019\u00eele de Maraj\u00f3, au Par\u00e1, et a fait de l\u2019universit\u00e9 un terrain de lutte. Elle a \u00e9t\u00e9 la premi\u00e8re enseignante noire \u00e0 recevoir le titre de professeure \u00e9m\u00e9rite de l\u2019UFPA, dont elle a aussi \u00e9t\u00e9 vice-pr\u00e9sidente, et elle a contribu\u00e9 \u00e0 la cr\u00e9ation du Cedenpa, devenu une r\u00e9f\u00e9rence dans la d\u00e9fense des populations noires et des communaut\u00e9s quilombolas du Par\u00e1. Actrice, metteuse en sc\u00e8ne et \u00e9crivaine, elle disait devoir sa formation politique \u00e0 sa grand-m\u00e8re, qui l\u2019avait \u00e9lev\u00e9e.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">Djamila a racont\u00e9 sa rencontre avec Z\u00e9lia en 2019, lors de la Foire panamazonienne du livre (Feira Pan-Amaz\u00f4nica), qui rendait hommage \u00e0 la professeure cette ann\u00e9e-l\u00e0. Z\u00e9lia lui avait alors parl\u00e9 d\u2019Exu, orix\u00e1 (divinit\u00e9) du candombl\u00e9 et d\u2019autres religions afro-br\u00e9siliennes :<\/p>\n<blockquote dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\">\u00ab Elle est venue \u00e0 ma rencontre, nous avons parl\u00e9 et elle m\u2019a dit : \u201cDjamila, Exu est le seigneur des chemins. Par son agressivit\u00e9, il a ouvert des voies \u00e0 travers la diaspora. Nous devons continuer \u00e0 \u00eatre des corps insurg\u00e9s, des corps qui d\u00e9rangent et qui ouvrent des espaces. Nous ne pouvons pas baisser la t\u00eate. Sois agressive comme Exu et ouvre tes chemins.\u201d \u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p dir=\"ltr\">Djamila a soulign\u00e9 l\u2019importance de ces paroles dans son parcours :<\/p>\n<blockquote dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\">\u00ab Elle m\u2019a vue, elle m\u2019a vraiment regard\u00e9e, elle m\u2019a accueillie et m\u2019a donn\u00e9 la direction. \u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p dir=\"ltr\">Elle a rappel\u00e9 avoir \u00e9crit deux chroniques dans la <em>Folha de S.Paulo<\/em>, grand quotidien br\u00e9silien, en l\u2019honneur de Z\u00e9lia : l\u2019une en 2019, l\u2019autre le jour de leur derni\u00e8re rencontre, deux semaines avant la mort de la professeure. Pour la philosophe, il reste la satisfaction d\u2019avoir pu l\u2019honorer de son vivant :<\/p>\n<blockquote dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\">\u00ab J\u2019\u00e9tais avec elle il y a deux semaines. Nous avons pris le petit-d\u00e9jeuner ensemble, nous avons parl\u00e9, je lui ai apport\u00e9 des fleurs de la couleur de Nan\u00e3, son orix\u00e1, et j\u2019ai re\u00e7u sa b\u00e9n\u00e9diction. Sans le savoir, c\u2019\u00e9tait notre adieu. \u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<blockquote dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\">\u00ab [&#8230;] Aujourd\u2019hui, malgr\u00e9 la tristesse, je c\u00e9l\u00e8bre sa vie et son existence, dont l\u2019h\u00e9ritage restera \u00e0 jamais. Vive Z\u00e9lia, notre h\u00e9riti\u00e8re d\u2019Ananse [figure d\u2019araign\u00e9e du folklore ouest-africain], qui retourne \u00e0 l\u2019argile originelle de sa m\u00e8re, Nan\u00e3 \u00bb, a conclu Djamila.<\/p>\n<\/blockquote>\n<h4 dir=\"ltr\">Amelinha Teles et la formation politique de g\u00e9n\u00e9rations de femmes<\/h4>\n<p dir=\"ltr\">Amelinha Teles incarne l\u2019articulation entre la d\u00e9fense de la d\u00e9mocratie et la lutte pour les droits des femmes. Arr\u00eat\u00e9e en 1972 avec son mari, C\u00e9sar Teles, et sa s\u0153ur, alors enceinte, elle a \u00e9t\u00e9 conduite \u00e0 l\u2019Opera\u00e7\u00e3o Bandeirante (Op\u00e9ration Bandeirante, Oban), organe de r\u00e9pression de la dictature militaire, \u00e0 S\u00e3o Paulo. Des d\u00e9cennies plus tard, une action en justice intent\u00e9e par la famille Teles a conduit la Justice \u00e0 reconna\u00eetre le colonel de l\u2019arm\u00e9e Carlos Alberto Brilhante Ustra comme tortionnaire. La relation entre Djamila et Amelinha s\u2019est construite au fil des formations \u00e0 l\u2019Uni\u00e3o de Mulheres, des rencontres f\u00e9ministes et d\u2019\u00e9tapes importantes du parcours universitaire de l\u2019autrice de <em>Lugar de Fala<\/em> (<em>La Place de la parole noire<\/em>). Djamila a \u00e9crit :<\/p>\n<blockquote dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\">\u00ab Combien j\u2019ai appris \u00e0 tes c\u00f4t\u00e9s, Amelinha. Tu m\u2019as connue \u201cgamine\u201d, tu m\u2019as tant appris, tu m\u2019as aid\u00e9e \u00e0 grandir et \u00e0 affronter le monde. Depuis les rencontres avec ton cher C\u00e9sar Teles, les formations \u00e0 l\u2019Uni\u00e3o de Mulheres, les rencontres f\u00e9ministes, ta pr\u00e9sence lors de la pr\u00e9-soutenance de mon master et ton soutien, lorsque j\u2019ai subi un manque de respect de la part d\u2019une professeure du jury : tu as demand\u00e9 la parole et tu as dit : \u201cDjamila, les militantes ont aim\u00e9 !\u201d \u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p dir=\"ltr\">Dans le mouvement f\u00e9ministe, Amelinha a collabor\u00e9 au journal <em>Brasil Mulher<\/em> (<em>Br\u00e9sil femme<\/em>), a pris part \u00e0 la mobilisation pour les cr\u00e8ches et au <em>Lobby do Batom<\/em> (Lobby du rouge \u00e0 l\u00e8vres), mobilisation transpartisane de femmes pendant l\u2019Assembl\u00e9e nationale constituante de 1987-1988. Elle a aussi jou\u00e9 un r\u00f4le central dans la conception des <em>Promotoras Legais Populares<\/em>, initiative de formation aux droits et \u00e0 l\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice destin\u00e9e surtout aux femmes des quartiers populaires. Son livre <em>Breve hist\u00f3ria do feminismo no Brasil<\/em> (<em>Br\u00e8ve histoire du f\u00e9minisme au Br\u00e9sil<\/em>) fait partie des r\u00e9f\u00e9rences que Djamila mobilise dans ses \u00e9crits. Djamila a conclu :<\/p>\n<blockquote dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\">\u00ab Il y a un tableau de toi \u00e0 l\u2019Espa\u00e7o Feminismos Plurais [Espace F\u00e9minismes pluriels], avec la phrase qui nous a tant appris : \u201c\u00eatre f\u00e9ministe, c\u2019est assumer une posture qui d\u00e9range\u201d. Pour toi, nous continuerons \u00e0 d\u00e9ranger. Nous te devons tant. Et nous t\u2019aimerons pour toujours ! \u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n<p dir=\"ltr\">La m\u00e9moire de Z\u00e9lia et d\u2019Amelinha se traduit d\u00e9j\u00e0 en actions concr\u00e8tes. Au Par\u00e1, dans le nord du Br\u00e9sil, un projet de loi de la d\u00e9put\u00e9e de l\u2019Assembl\u00e9e l\u00e9gislative de l\u2019\u00c9tat L\u00edvia Duarte, du Parti socialisme et libert\u00e9 (PSOL), propose de reconna\u00eetre l\u2019\u0153uvre litt\u00e9raire de Z\u00e9lia comme patrimoine culturel immat\u00e9riel de l\u2019\u00c9tat. De son c\u00f4t\u00e9, l\u2019<em>Auto do C\u00edrio<\/em> (Auto du C\u00edrio), cort\u00e8ge de rue de Bel\u00e9m qui pr\u00e9c\u00e8de la f\u00eate religieuse du C\u00edrio de Nazar\u00e9 et programme d\u2019extension de l\u2019UFPA dont Z\u00e9lia fut l\u2019une des fondatrices, lui a rendu hommage lors du lancement de sa 32e \u00e9dition, le 13 septembre. Le cort\u00e8ge aura lieu le 9 octobre, dans le quartier de la Cidade Velha, \u00e0 Bel\u00e9m.<\/p>\n<p dir=\"ltr\">\u00c0 Franco da Rocha, dans la r\u00e9gion m\u00e9tropolitaine de S\u00e3o Paulo, la cinqui\u00e8me promotion de <em>Promotoras Legais Populares<\/em> du bassin du Juquery a re\u00e7u son dipl\u00f4me le 29 septembre. Avec 21 femmes, c\u2019\u00e9tait la plus importante de la r\u00e9gion, et la c\u00e9r\u00e9monie a rendu hommage \u00e0 Amelinha.<\/p>\n<p dir=\"ltr\"><em>Traduit par IA<\/em><\/p>\n<blockquote class=\"instagram-media\" style=\"background: #FFF; border: 0; border-radius: 3px; box-shadow: 0 0 1px 0 rgba(0,0,0,0.5),0 1px 10px 0 rgba(0,0,0,0.15); margin: 1px; max-width: 540px; min-width: 326px; padding: 0; width: calc(100% - 2px);\" data-instgrm-captioned=\"\" data-instgrm-permalink=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/DdCwOdWka7t\/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading\" data-instgrm-version=\"14\">\n<div style=\"padding: 16px;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div style=\"display: flex; flex-direction: row; align-items: center;\">\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 40px; margin-right: 14px; width: 40px;\"><\/div>\n<div style=\"display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center;\">\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 100px;\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 60px;\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div style=\"padding: 19% 0;\"><\/div>\n<div style=\"display: block; height: 50px; margin: 0 auto 12px; width: 50px;\"><\/div>\n<div style=\"padding-top: 8px;\">\n<div style=\"color: #3897f0; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 550; line-height: 18px;\">Ver esse post no Instagram<\/div>\n<\/div>\n<div style=\"padding: 12.5% 0;\"><\/div>\n<div style=\"display: flex; flex-direction: row; margin-bottom: 14px; align-items: center;\">\n<div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(0px) translateY(7px);\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; height: 12.5px; transform: rotate(-45deg) translateX(3px) translateY(1px); width: 12.5px; flex-grow: 0; margin-right: 14px; margin-left: 2px;\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(9px) translateY(-18px);\"><\/div>\n<\/div>\n<div style=\"margin-left: 8px;\">\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 20px; width: 20px;\"><\/div>\n<div style=\"width: 0; height: 0; border-top: 2px solid transparent; border-left: 6px solid #f4f4f4; border-bottom: 2px solid transparent; transform: translateX(16px) translateY(-4px) rotate(30deg);\"><\/div>\n<\/div>\n<div style=\"margin-left: auto;\">\n<div style=\"width: 0px; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-right: 8px solid transparent; transform: translateY(16px);\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; flex-grow: 0; height: 12px; width: 16px; transform: translateY(-4px);\"><\/div>\n<div style=\"width: 0; height: 0; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-left: 8px solid transparent; transform: translateY(-4px) translateX(8px);\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div style=\"display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center; margin-bottom: 24px;\">\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 224px;\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 144px;\"><\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"color: #c9c8cd; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14px; line-height: 17px; margin-bottom: 0; margin-top: 8px; overflow: hidden; padding: 8px 0 7px; text-align: center; text-overflow: ellipsis; white-space: nowrap;\"><a style=\"color: #c9c8cd; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: 17px; text-decoration: none;\" href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/DdCwOdWka7t\/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Um post compartilhado por Djamila Ribeiro (@djamilaribeiro1)<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n<p><script async src=\"\/\/www.instagram.com\/embed.js\"><\/script><\/p>\n<blockquote class=\"instagram-media\" style=\"background: #FFF; border: 0; border-radius: 3px; box-shadow: 0 0 1px 0 rgba(0,0,0,0.5),0 1px 10px 0 rgba(0,0,0,0.15); margin: 1px; max-width: 540px; min-width: 326px; padding: 0; width: calc(100% - 2px);\" data-instgrm-captioned=\"\" data-instgrm-permalink=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/DdUG_ZRkWxe\/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading\" data-instgrm-version=\"14\">\n<div style=\"padding: 16px;\">\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div style=\"display: flex; flex-direction: row; align-items: center;\">\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 40px; margin-right: 14px; width: 40px;\"><\/div>\n<div style=\"display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center;\">\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 100px;\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 60px;\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div style=\"padding: 19% 0;\"><\/div>\n<div style=\"display: block; height: 50px; margin: 0 auto 12px; width: 50px;\"><\/div>\n<div style=\"padding-top: 8px;\">\n<div style=\"color: #3897f0; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 550; line-height: 18px;\">Ver esse post no Instagram<\/div>\n<\/div>\n<div style=\"padding: 12.5% 0;\"><\/div>\n<div style=\"display: flex; flex-direction: row; margin-bottom: 14px; align-items: center;\">\n<div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(0px) translateY(7px);\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; height: 12.5px; transform: rotate(-45deg) translateX(3px) translateY(1px); width: 12.5px; flex-grow: 0; margin-right: 14px; margin-left: 2px;\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(9px) translateY(-18px);\"><\/div>\n<\/div>\n<div style=\"margin-left: 8px;\">\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 20px; width: 20px;\"><\/div>\n<div style=\"width: 0; height: 0; border-top: 2px solid transparent; border-left: 6px solid #f4f4f4; border-bottom: 2px solid transparent; transform: translateX(16px) translateY(-4px) rotate(30deg);\"><\/div>\n<\/div>\n<div style=\"margin-left: auto;\">\n<div style=\"width: 0px; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-right: 8px solid transparent; transform: translateY(16px);\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; flex-grow: 0; height: 12px; width: 16px; transform: translateY(-4px);\"><\/div>\n<div style=\"width: 0; height: 0; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-left: 8px solid transparent; transform: translateY(-4px) translateX(8px);\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div style=\"display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center; margin-bottom: 24px;\">\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 224px;\"><\/div>\n<div style=\"background-color: #f4f4f4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 144px;\"><\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"color: #c9c8cd; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14px; line-height: 17px; margin-bottom: 0; margin-top: 8px; overflow: hidden; padding: 8px 0 7px; text-align: center; text-overflow: ellipsis; white-space: nowrap;\"><a style=\"color: #c9c8cd; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: normal; line-height: 17px; text-decoration: none;\" href=\"https:\/\/www.instagram.com\/p\/DdUG_ZRkWxe\/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Um post compartilhado por Djamila Ribeiro (@djamilaribeiro1)<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n<p><script async src=\"\/\/www.instagram.com\/embed.js\"><\/script><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z\u00e9lia Amador de Deus et Amelinha Teles ont \u00e9t\u00e9 des mentors, des r\u00e9f\u00e9rences et des sources d\u2019affection dans la formation de la philosophe br\u00e9silienne Septembre a \u00e9t\u00e9 un mois d\u2019adieux \u00e0 deux figures marquantes du parcours de Djamila Ribeiro : la professeure et militante pour les droits de la population noire Z\u00e9lia Amador de Deus [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6530,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false},"categories":[785],"tags":[2572,2173,969,1863,1186,1160,2592,2591,2590,2575],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Septembre, mois d\u2019adieux \u00e0 deux personnalit\u00e9s marquantes du parcours de Djamila Ribeiro - Djamila Ribeiro<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Z\u00e9lia Amador de Deus et Amelinha Teles laissent des enseignements et des exemples d\u2019affection qui ont marqu\u00e9 la philosophe br\u00e9silienne.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pt_BR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Septembre, mois d\u2019adieux \u00e0 deux personnalit\u00e9s marquantes du parcours de Djamila Ribeiro - Djamila Ribeiro\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Z\u00e9lia Amador de Deus et Amelinha Teles laissent des enseignements et des exemples d\u2019affection qui ont marqu\u00e9 la philosophe br\u00e9silienne.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Djamila Ribeiro\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-10-01T14:14:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-10-02T11:35:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Zelia-e-Amelinha.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"982\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Reda\u00e7\u00e3o\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Reda\u00e7\u00e3o\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. tempo de leitura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/\",\"url\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/\",\"name\":\"Septembre, mois d\u2019adieux \u00e0 deux personnalit\u00e9s marquantes du parcours de Djamila Ribeiro - Djamila Ribeiro\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-10-01T14:14:26+00:00\",\"dateModified\":\"2026-10-02T11:35:00+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#\/schema\/person\/a928f404cf733e4c62686bedd437b9ee\"},\"description\":\"Z\u00e9lia Amador de Deus et Amelinha Teles laissent des enseignements et des exemples d\u2019affection qui ont marqu\u00e9 la philosophe br\u00e9silienne.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"In\u00edcio\",\"item\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Septembre, mois d\u2019adieux \u00e0 deux personnalit\u00e9s marquantes du parcours de Djamila Ribeiro\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/\",\"name\":\"Djamila Ribeiro\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pt-BR\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#\/schema\/person\/a928f404cf733e4c62686bedd437b9ee\",\"name\":\"Reda\u00e7\u00e3o\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pt-BR\",\"@id\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e22ea52208b383d899430021cb4ecf26?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e22ea52208b383d899430021cb4ecf26?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Reda\u00e7\u00e3o\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/localhost\"],\"url\":\"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/author\/djamila\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Septembre, mois d\u2019adieux \u00e0 deux personnalit\u00e9s marquantes du parcours de Djamila Ribeiro - Djamila Ribeiro","description":"Z\u00e9lia Amador de Deus et Amelinha Teles laissent des enseignements et des exemples d\u2019affection qui ont marqu\u00e9 la philosophe br\u00e9silienne.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/","og_locale":"pt_BR","og_type":"article","og_title":"Septembre, mois d\u2019adieux \u00e0 deux personnalit\u00e9s marquantes du parcours de Djamila Ribeiro - Djamila Ribeiro","og_description":"Z\u00e9lia Amador de Deus et Amelinha Teles laissent des enseignements et des exemples d\u2019affection qui ont marqu\u00e9 la philosophe br\u00e9silienne.","og_url":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/","og_site_name":"Djamila Ribeiro","article_published_time":"2026-10-01T14:14:26+00:00","article_modified_time":"2026-10-02T11:35:00+00:00","og_image":[{"width":1600,"height":982,"url":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Zelia-e-Amelinha.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Reda\u00e7\u00e3o","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Escrito por":"Reda\u00e7\u00e3o","Est. tempo de leitura":"7 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/","url":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/","name":"Septembre, mois d\u2019adieux \u00e0 deux personnalit\u00e9s marquantes du parcours de Djamila Ribeiro - Djamila Ribeiro","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#website"},"datePublished":"2026-10-01T14:14:26+00:00","dateModified":"2026-10-02T11:35:00+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#\/schema\/person\/a928f404cf733e4c62686bedd437b9ee"},"description":"Z\u00e9lia Amador de Deus et Amelinha Teles laissent des enseignements et des exemples d\u2019affection qui ont marqu\u00e9 la philosophe br\u00e9silienne.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pt-BR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/zelia-amador-de-deus-et-amelinha-teles-adieux-djamila-ribeiro\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"In\u00edcio","item":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Septembre, mois d\u2019adieux \u00e0 deux personnalit\u00e9s marquantes du parcours de Djamila Ribeiro"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#website","url":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/","name":"Djamila Ribeiro","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pt-BR"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#\/schema\/person\/a928f404cf733e4c62686bedd437b9ee","name":"Reda\u00e7\u00e3o","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pt-BR","@id":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e22ea52208b383d899430021cb4ecf26?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e22ea52208b383d899430021cb4ecf26?s=96&d=mm&r=g","caption":"Reda\u00e7\u00e3o"},"sameAs":["https:\/\/localhost"],"url":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/author\/djamila\/"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6534"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6534"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6534\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6556,"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6534\/revisions\/6556"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6534"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6534"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.djamilaribeiro.com.br\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6534"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}